Huis leeghalen na overlijden: wat gebeurt er met de woning?

Na een overlijden staat de woning er ineens leeg bij, vol met spullen en herinneringen. Wie mag beslissen wat ermee gebeurt? Wanneer mag u beginnen met opruimen, en wanneer juist niet? En hoe zit het als uw dierbare huurde? Hieronder zetten wij op een rij wat er komt kijken bij het leeghalen, verkopen of opzeggen van de woning, en in welke volgorde u dat het beste aanpakt.

Wat moet er eerst geregeld zijn?

Voordat u iets met de woning kunt, moet de basis op orde zijn. Een arts stelt het overlijden vast en maakt de verklaring van overlijden op. Daarna volgt de aangifte bij de gemeente waar iemand is overleden: die gebeurt vóór de uitvaart, en de uitvaart vindt plaats binnen zes werkdagen na het overlijden. Als uitvaartverzorger doen wij die aangifte voor u en vragen wij het verlof tot begraven of cremeren aan. Wilt u het volledige overzicht van de eerste dagen, kijk dan in onze checklist na een overlijden. Pas daarna wordt de woning een vraag die om een antwoord vraagt.

Wie beslist er over de woning?

Is er een testament, dan staat daarin wie erft en soms ook wat er met het huis moet gebeuren. Is er geen testament, dan wijst de wet de erfgenamen aan: eerst de echtgenoot of geregistreerd partner en de kinderen, daarna ouders, broers en zussen. Ongehuwd samenwonen zonder testament betekent dat de partner niet automatisch erft, ook niet als het huis jarenlang van beiden voelde. Dat is de scherpste rand van het erfrecht en de reden dat samenwoners er goed aan doen dit vast te leggen.

Staat er een executeur in het testament, dan is die de enige die namens de nalatenschap mag handelen: rekeningen betalen, de woning beheren en zo nodig laten verkopen. Zonder executeur moeten alle erfgenamen het samen eens zijn over elke stap. In de praktijk wijzen families dan één persoon aan die met een volmacht van de anderen de zaken regelt. Dat scheelt eindeloos heen en weer bellen tussen broers, zussen en de bank.

De verklaring van erfrecht

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Banken vragen erom voordat ze een rekening vrijgeven, en bij de verkoop van een woning is hij altijd nodig. Bij een eenvoudige situatie, bijvoorbeeld een langstlevende echtgenoot met een gezamenlijke rekening, vragen banken hem vaak niet. Twijfelt u, bel dan eerst uw bank: dat scheelt u soms een gang naar de notaris.

De notaris stelt de verklaring op, controleert het testamentenregister en vraagt alle erfgenamen om te tekenen. Reken op een week of twee tot enkele weken, afhankelijk van hoeveel erfgenamen er zijn en of iedereen bereikbaar is. De kosten verschillen per notaris en lopen op naarmate de familie groter of ingewikkelder is; vraag vooraf een offerte, dat mag altijd. Wonen er erfgenamen in het buitenland, dan duurt het langer.

Beneficiair aanvaarden: pas op met opruimen

Als erfgenaam kunt u een erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Beneficiair aanvaarden betekent dat u alleen erft als er na aftrek van de schulden iets overblijft; u bent dan niet met uw eigen geld aansprakelijk. Dat is verstandig als u niet zeker weet hoe de financiën van uw dierbare ervoor stonden, bijvoorbeeld bij een aflopende hypotheek of onbekende schulden. U legt die keuze vast bij de rechtbank.

Hier zit de valkuil die de meeste families raakt. Neemt u spullen mee uit de woning, verkoopt u de inboedel of laat u het huis leeghalen voordat u die keuze hebt gemaakt, dan kan dat gelden als zuiver aanvaarden. U zit dan vast aan eventuele schulden. Meenemen van foto's, brieven en spullen zonder waarde mag doorgaans wel. Twijfelt u over de financiële situatie, wacht dan met opruimen en vraag eerst een notaris om advies.

Het huis leeghalen en ontruimen

Zodra duidelijk is dat u kunt beginnen, helpt een vaste volgorde. Haal eerst de papieren eruit: post, bankafschriften, polissen en het adresboekje. Leg daarna apart wat familieleden willen bewaren, en spreek af hoe u verdeelt voordat er iemand alleen in het huis staat. Pas als die twee stappen klaar zijn, komt de rest aan de beurt: kringloop, verkoop, of een ontruimingsbedrijf voor wat overblijft.

Een woning helemaal zelf leeghalen kost al snel meerdere weekenden en is zwaarder dan mensen vooraf denken, letterlijk en emotioneel. Een ontruimingsbedrijf doet het in een of twee dagen en levert het huis bezemschoon op; de kosten daarvan komen uit de nalatenschap. Huurde uw dierbare, dan loopt de huur door tot het einde van de opzegtermijn, meestal een maand, dus dan telt elke dag. Wij helpen u bij de afwikkeling van de nalatenschap en kunnen u in Zuid-Limburg in contact brengen met partijen die dit werk zorgvuldig doen.

De woning verkopen, overnemen of opzeggen

Wordt de koopwoning verkocht, dan laat u hem eerst taxeren. Die taxatiewaarde telt ook mee voor de erfbelasting, dus doe dat niet uit de losse pols. Daarna volgt het gewone traject met een makelaar, en de opbrengst wordt verdeeld zoals het testament of de wet voorschrijft. Loopt er nog een hypotheek, dan wordt die bij de verkoop afgelost; een overlijdensrisicoverzekering dekt dat soms al helemaal of deels.

Wil een van de erfgenamen de woning overnemen, dan koopt die de anderen uit tegen de getaxeerde waarde en sluit hij zelf een hypotheek af. Ging het om een huurwoning, zeg die dan snel op: de huurovereenkomst eindigt niet automatisch bij overlijden en de huur loopt door tijdens de opzegtermijn. Verhuurders geven soms uitstel of coulance als u dat vraagt, maar u moet er wel om vragen. Neem in alle gevallen ook de verzekeringen, energiecontracten en gemeentelijke belastingen door.

Hulp nodig bij de nalatenschap?

De woning is vaak het laatste wat er te regelen valt, en het duurt het langst. Wij zien bij Pegasus Uitvaartzorg hoeveel het van families vraagt om die stap te zetten, zeker als iedereen ver weg woont of het er onderling niet over eens is. Bent u in Zuid-Limburg bezig met de afwikkeling van een nalatenschap, bel ons dan gerust op 085 - 164 07 10 of vraag een vrijblijvend gesprek aan. Wij denken met u mee en zeggen ook eerlijk wanneer u beter bij een notaris terechtkunt.